Vibha Jha là một nhà vô địch đầu tư người Mỹ kỳ cựu, người đã rèn luyện kỹ năng giao dịch và đầu tư của mình qua nhiều năm thực hành tập trung. Đồng thời, Jha là một cựu giám đốc điều hành công ty bảo hiểm sức khỏe đã nghỉ hưu, bà theo đuổi đầu tư và giao dịch như một niềm đam mê.
Mối quan tâm của bà với cổ phiếu bắt đầu từ giữa những năm 1990, khi bà làm chuyên viên thẩm định tài chính tại Aetna (công ty bảo hiểm Aetna) và dùng tiền mặt mua một chiếc xe hơi.
Lúc đó, anh trai bà — một kỹ sư đang làm việc tại Goldman Sachs — khuyên bà đừng chi quá nhiều tiền cho xe mà hãy mua cổ phiếu như Microsoft.
"Tất nhiên, tôi không nghe lời anh ấy, vì tôi lớn lên trong một gia đình mà bố tôi luôn nhấn mạnh 'đừng vay nợ, hạn chế vay mượn tối đa'." Jha, hiện 55 tuổi, chia sẻ.
Tuy nhiên đến năm 1999, giá cổ phiếu Microsoft đã tăng từ khoảng 5 USD năm 1995 lên hơn 57 USD, tức tăng hơn 1000%. Bà nhận ra rằng nếu năm xưa đầu tư số tiền đó vào cổ phiếu, bà đã có thể trả tiền chiếc xe đó nhiều lần.
Để bù đắp sai lầm ban đầu, Jha đã mua Microsoft vào quý cuối cùng của năm 1999 — ngay trước khi bong bóng dot-com vỡ — ở mức giá cao. Bà nhớ lại mình đã mất khoảng 70% khoản đầu tư chỉ trong ba tháng.
"Mối quan tâm ban đầu của tôi với đầu tư bị hấp dẫn bởi mức tăng của cổ phiếu, nhưng lúc đó tôi hoàn toàn không nhận ra giá cổ phiếu có thể giảm nhanh và mạnh đến mức nào," Jha nói. "Vậy nên tôi đã học được một bài học đắt giá."
Bài học lớn nhất của bà là: trước khi mua, nền tảng cơ bản mạnh của công ty không phải là yếu tố duy nhất cần xem xét. Nếu mua đúng công ty nhưng sai thời điểm, bạn vẫn có thể mất rất nhiều tiền, bà nói.
Jha đã từng bước nâng cao trình độ như thế nào?
Để học hỏi, bà bắt đầu đọc rất nhiều sách về giao dịch và đầu tư. Từ năm 2005, bà trở thành độc giả thường xuyên của Investors Business Daily, đọc những cuốn sách như Làm giàu từ chứng khoán (How to Make Money in Stocks, William O'Neil) để tích lũy kinh nghiệm. Bà dần mở rộng kiến thức bằng cách theo dõi báo cáo tài chính hàng quý của các công ty mà bà quan tâm, và cuối cùng đầu tư mỗi quý một lần.
Chiến lược giao dịch của bà là chọn những cổ phiếu có thể nắm giữ dài hạn, nhưng giữ đủ linh hoạt để thoát lệnh khi nền tảng cơ bản suy yếu hoặc giá phá vỡ đường trung bình tuần. Người thắng lớn nhất của bà năm 2021 là Affirm (AFRM), cổ phiếu này tăng mạnh trong quý 4/2021. Năm 2020, cổ phiếu thắng lớn nhất của bà là Trade Desk (TTD).
Năm 2020, bà quyết định tham gia Giải vô địch đầu tư Mỹ và giao dịch trong tài khoản Roth IRA của mình. Năm 2021, bà tham gia lại và giao dịch trong tài khoản Traditional IRA (theo tài liệu môi giới mà Insider đã xem). Điều này cho phép bà tự do ra vào vị thế mà không phải lo về thuế.
Năm 2020, bà kết thúc cuộc thi với mức lợi nhuận 155,2%, năm 2021 lãi 100,4%, vượt qua nhiều chuyên gia hàng đầu. Trong khi đó, S&P 500 cùng kỳ chỉ tăng khoảng 16% và 27%. Năm 2023, Jha lại tham gia giải đấu, duy trì phong độ ổn định và đạt mức lợi nhuận đáng nể 70%.
Những thành tích này củng cố danh tiếng của Jha như một trader kỷ luật, trình độ cao, có khả năng vượt trội cả trong thị trường thuận lợi lẫn biến động.
4 bí quyết hàng đầu
◕ Hiểu rõ phong cách giao dịch của bạn
Ví dụ, bạn thiên về mua và nắm giữ, hay chuyển cổ phiếu nhanh hơn? Câu trả lời phụ thuộc vào mức biến động bạn có thể chịu đựng. Nếu quá nhiều biến động giá khiến bạn căng thẳng, thì có lẽ bạn phù hợp hơn với giao dịch swing hoặc giao dịch trong ngày, thay vì cố gắng bắt những biến động nhỏ, bà nói. Dù bạn nghiên cứu cơ bản kỹ đến đâu, chiến lược kỹ thuật tinh vi đến mấy, bạn cũng không thể kiểm soát hướng đi của thị trường chứng khoán. Điều duy nhất bạn có thể kiểm soát là phản ứng của mình, nên bạn phải cảm thấy thoải mái với chiến lược của mình.
"Sai lầm mà mọi người có thể mắc phải là phản ứng thái quá hoặc phản ứng không đủ," Jha nói "Nếu bạn không hiểu phong cách của mình, những hiện tượng rất bình thường trên thị trường cũng có thể khiến bạn giao dịch quá mức."
Vì thời gian có hạn, Jha thiên về giao dịch dài hạn hoặc nắm giữ từ vài tháng đến một năm. Tuy nhiên, đôi khi nếu nền tảng cơ bản công ty không đủ mạnh hoặc cổ phiếu đã quá mua, bà cũng nắm giữ ngắn hạn, chẳng hạn hai tháng.
◕ Tìm một người để học, thay vì học rải rác từ nhiều nguồn
Người đó nên phù hợp với phong cách giao dịch của bạn. Ví dụ, nếu bạn có thể chấp nhận nắm giữ cổ phiếu vài tháng, thì đi học kỹ thuật từ một day trader là không phù hợp. Cố gắng theo đuổi một chiến lược không phù hợp với phong cách của mình, tâm lý sẽ cản trở việc thực hiện, và cuối cùng bạn sẽ nhận được kết quả hoàn toàn khác, bà nói.
Khi Jha bắt đầu quan tâm đến giao dịch vào những năm 90, tài nguyên trên mạng còn chưa phổ biến. Vì vậy bà bắt đầu đọc rất nhiều sách và ấn phẩm. Bà đồng cảm với những lời dạy của Mark Minervini — nhà vô địch đầu tư Mỹ, trader. Ông đã xuất bản nhiều cuốn sách, cuốn bà thích nhất là Suy nghĩ và giao dịch như một nhà vô địch (Think and Trade Like a Champion). Bà cũng theo dõi huyền thoại đầu tư William O'Neil, tác giả cuốn Làm giàu từ chứng khoán (How To Make Money in Stocks).
◕ Không ngừng cải thiện từng bước
Với Jha, điều này có nghĩa là sau khi thoát lệnh, bà xem lại những gì mình có thể làm tốt hơn. Hầu hết các quan sát của bà đều liên quan đến yếu tố kỹ thuật. Nói cách khác, liệu bà có thể vào lệnh ở mức giá tốt hơn, hay có thể nắm giữ lâu hơn? Nếu giao dịch đó thua lỗ, bà sẽ tự hỏi liệu mình đã nghiên cứu đầy đủ nền tảng cơ bản của công ty chưa, có bỏ sót thông tin nào không.
Ví dụ, ngày 22/11/2021, bà vào lệnh không lâu sau khi nhà sản xuất xe điện Rivian (RIVN) IPO. Ngày hôm đó giá cổ phiếu tiếp tục giảm, bà nhanh chóng bán một nửa vị thế trong ngày, lỗ 3.470 USD. Bà giữ nửa còn lại để xem có hồi phục không, nhưng không có. Sau đó bà nhận ra rằng công ty IPO không có nghĩa đó là điểm vào lệnh phù hợp. Lúc đó gần kỳ nghỉ lễ, bà cũng không có đủ thời gian để xem xét kỹ và theo dõi cổ phiếu này.
◕ Cho bản thân thời gian để đánh giá liệu chiến lược có hiệu quả, trước khi quyết định từ bỏ và chuyển sang phương pháp khác
Với điều kiện là trong quá trình đó bạn không mất quá nhiều tiền, bà nói. Bạn có thể có một chiến lược tốt, hoặc có thể đã làm đúng mọi thứ trong nghiên cứu cơ bản, nhưng nếu thị trường không diễn biến thuận lợi, bạn đang đi ngược xu hướng. Có thể chiến lược của bạn phù hợp hơn với thị trường biến động, hoặc phù hợp hơn với thị trường tăng chậm.
"Nếu tôi thực hiện vài giao dịch mà tất cả đều thua lỗ, đúng, điều đó có thể một phần là vấn đề trong cách nghĩ của tôi," Jha nói. "Nhưng cũng có thể chỉ là gió không thổi về phía tôi. Và tôi tin rằng bạn không nhất thiết phải luôn full vị thế. Đôi khi tôi sẽ giữ tiền mặt."
Để sống đủ lâu, cho chiến lược của bạn thời gian phát huy hiệu quả, bạn phải có quản lý rủi ro tốt. Điều này có nghĩa là phải đặt cắt lỗ và quản lý tốt quản lý vị thế, bà nói. Ví dụ, khi bà thực hiện một giao dịch tồi tệ trên Rivian, phao cứu sinh duy nhất là vị thế rất nhỏ. Vì vậy ảnh hưởng đến danh mục đầu tư của bà là không đáng kể.
Chiến lược giao dịch swing TQQQ của Jha
Quy trình giao dịch TQQQ của Jha bao gồm phân tích thị trường kỹ lưỡng, điểm vào lệnh chính xác và kỷ luật bán ra khi giá cao.
Tín hiệu vào lệnh:
⊙ Mua khi TQQQ quay lại đường trung bình quan trọng (như đường trung bình 50 ngày hoặc 10 tuần).
⊙ Theo dõi các đáy cao hơn để xác nhận đảo chiều xu hướng.
⊙ Vào lệnh khi Nasdaq có dấu hiệu tăng trở lại sau giai đoạn điều chỉnh.
Bán ra khi giá cao:
⊙ Jha sử dụng tín hiệu kỹ thuật để thoát vị thế từng phần, khóa lợi nhuận:
⊙ Đỉnh 52 tuần mới nhưng khối lượng giảm.
⊙ Nasdaq xuất hiện bốn đến năm ngày phân phối.
⊙ Nhiều lần thất bại khi chạm kháng cự rồi giảm trở lại.
Jha cũng theo dõi sát mức tăng từ đáy đến đỉnh, và chỉ ra rằng TQQQ thường có nhiều cơ hội biến động 20%–30% mỗi năm.
Tìm kiếm cổ phiếu dẫn dắt thị trường: Tiêu chí cơ bản và kỹ thuật
Ngoài TQQQ, Jha còn tập trung vào những cổ phiếu tăng trưởng có tiềm năng tăng gấp đôi thậm chí gấp ba. Bà nghiên cứu sâu lý thuyết của William O'Neil và tuân theo nhiều nguyên tắc của chiến lược CANSLIM
Phân tích cơ bản:
⊙ Tăng trưởng lợi nhuận và doanh thu hàng quý: Mục tiêu 25–35% hoặc cao hơn.
⊙ Dự báo lợi nhuận hàng năm: Đảm bảo tăng trưởng mạnh liên tục trong vài quý tới.
⊙ Tỷ lệ sở hữu tổ chức: Ưu tiên cổ phiếu có lượng quỹ nắm giữ tăng liên tục.
Phân tích kỹ thuật:
⊙ Các mô hình sớm, như mô hình "cốc tay cầm" hoặc mô hình "hai đáy".
⊙ Phá vỡ đường trung bình 50 ngày và 10 tuần.
⊙ Đường sức mạnh tương đối (RS) lập đỉnh mới.
Quy tắc quản lý rủi ro cho thành công dài hạn
Quản lý rủi ro là cốt lõi trong quy trình giao dịch của Vibha:
⊙ Quy tắc cắt lỗ: Thoát lệnh khi cổ phiếu phá vỡ đường trung bình 10 tuần hoặc 50 ngày.
⊙ Quản lý vị thế: Vị thế ban đầu 10%, thêm vị thế thận trọng khi giá điều chỉnh hoặc tích lũy hẹp.
⊙ Tránh tập trung quá mức: Duy trì danh mục đa dạng với 6–8 cổ phiếu cốt lõi.
"Kiểm soát thua lỗ là bài học quan trọng nhất tôi đã học được. Tôi quyết định quản lý vị thế dựa trên cắt lỗ kỹ thuật, điều này cho phép tôi tiếp tục nắm giữ những giao dịch đang diễn biến tốt."
Tổng kết kinh nghiệm: Lời khuyên cho trader có chí hướng
Nhìn lại hành trình của mình, Jha chia sẻ những kinh nghiệm then chốt với những trader muốn nâng cao quy trình giao dịch:
❍ Hiểu rõ phong cách của bạn: Dù bạn là swing trader hay trend trader nắm giữ dài hạn, hiểu rõ điểm mạnh và điểm yếu của mình là điều tối quan trọng.
❍ Bắt đầu từ nhỏ: Bắt đầu với vị thế nhỏ, giảm rủi ro trong quá trình học hỏi.
❍ Xây dựng kế hoạch giao dịch hoàn chỉnh: Bao gồm quy tắc mua, bán, quản lý vị thế và quản lý rủi ro.
❍ Kiên trì học hỏi liên tục: Jha không ngừng hoàn thiện quy trình của mình qua nhiều năm kinh nghiệm, đọc sách và phân tích sai lầm.
"Bạn chỉ có thể học qua thực hành. Bắt đầu từ vị thế nhỏ, tối ưu hóa hệ thống của bạn, và quan trọng nhất là tuân thủ các quy tắc của bạn."
Thành tích đáng nể của Vibha Jha — lợi nhuận 155,2% năm 2020, 100% năm 2021, 70% năm 2023 — cho thấy sức mạnh của một chiến lược kỷ luật. Câu chuyện của bà chứng minh rằng chỉ cần kiên trì, quy tắc rõ ràng và học hỏi liên tục, bạn có thể đạt được lợi nhuận vượt trội trong khi quản lý rủi ro hiệu quả.