Về giao dịch, điều khó thực hành nhất là: nếu bạn muốn duy trì lợi nhuận bền vững, thì trước khi thực sự đạt được trạng thái đó, bạn phải khiến cách suy nghĩ và hành động của mình giống như đang ở trong trạng thái sinh lời bền vững vậy.
Nếu bạn là một trader đầy hoài bão, bạn nên để ý và học hỏi những đặc điểm tâm lý, quan điểm giao dịch, cách giao dịch... của những trader tỷ phú hàng đầu đã "thành danh" từ lâu. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng tại sao vẫn rất ít người đạt được thành công trong giao dịch?
Lý do chính là, giao dịch suy cho cùng là một "công việc khổ sai", mà con người đều không thích làm mãi một việc khiến mình "khó chịu" hoặc "nhàm chán". Ví dụ, ai cũng biết bơi lội và chạy bộ có lợi cho sức khỏe, nhưng chạy bộ hay bơi lội liên tục quá khó và mệt, nên rất ít người kiên trì được.
Chính lúc này, việc hướng tới "giá trị dài hạn" mới khiến nhiều người sẵn lòng tiếp tục hơn. Nếu đơn giản hóa mọi thứ một chút, chúng ta cần hiểu sâu hơn, xác định rõ những khía cạnh cốt lõi cần cải thiện, thì sẽ dễ thấy hiệu quả hơn.
Những trader tỷ phú coi trọng điều gì?
1. Coi trọng "sự sung túc" và "cơ hội"
Làm sao để mất tiền nhanh nhất? Rất đơn giản, hãy giao dịch với tâm thế "khao khát". "Khao khát" nghĩa là bạn chỉ nghĩ đến lợi nhuận, chỉ muốn nhanh chóng có lợi nhuận. Trớ trêu thay, càng như vậy, giao dịch càng khó khiến bạn thỏa mãn. Đây chính là lý do khiến phần lớn trader không thể thực sự kiếm được tiền.
Những trader tỷ phú hàng đầu như Buffett, Soros thì hoàn toàn ngược lại, họ giao dịch với tâm thế "sung túc". Đúng như câu "phong vật trường nghi phóng nhãn lượng", khi mục tiêu không còn chỉ tập trung vào tiền bạc, tầm nhìn của họ sẽ trở nên rộng mở, có thể nhìn thấy nhiều cơ hội hơn, và hình dung ra vô vàn khả năng.
Jim Rogers:
Tôi luôn chờ đợi, cho đến khi lợi nhuận gần như ở ngay trước mắt, tôi mới bước tới và nhặt nó lên. Trong lúc đó, tôi không làm gì cả. Những người thua lỗ nói: Tôi vừa mất một khoản, giờ phải làm gì đó để lấy lại. Không, điều họ nên làm chỉ là lặng lẽ chờ đợi cơ hội mới xuất hiện.
Tôi biết lời của Rogers nghe có vẻ "sáo rỗng", nhưng thật lòng mà nói, nếu bạn muốn trở thành một trader thành công, bạn phải giao dịch bằng tư duy hoặc cách thức của một trader đã thành công. Thói quen và tâm lý của những trader thua lỗ (nóng lòng kiếm tiền) sẽ không bao giờ là yếu tố giúp kiếm tiền bền vững.
Một trong những nhà giao dịch vĩ đại nhất phố Wall, Jesse Livermore, có một câu nói nổi tiếng về đầu tư:
"Tiền không phải kiếm được nhờ giao dịch, mà là nhờ ngồi chờ."
Thử hỏi, những người giao dịch mười mấy lần, mấy chục lần một ngày, trong một ngày thực sự có nhiều cơ hội giao dịch đến thế sao? Đó chẳng qua chỉ là biểu hiện của sự căng thẳng, hoảng loạn và sợ hãi của bản tính con người mà thôi.
Vì vậy, dù chỉ có một tài khoản giao dịch 100 đô (khoảng 2,5 triệu đồng), bạn cũng nên giao dịch một cách thong thả, chứ không phải nóng lòng biến nó thành 500 đô, 1000 đô hay thậm chí 10.000 đô. Hãy nhớ: dục tốc bất đạt. Nếu không, bạn sẽ sớm cháy tài khoản!
2. Coi trọng thành tích của bản thân trên thị trường
Một khác biệt rõ rệt giữa trader thành công và trader thua lỗ là: người trước luôn coi trọng thành tích của mình trên thị trường, còn người sau lại quan tâm hơn đến việc tài khoản của mình tăng trưởng ra sao.
Khi bạn coi trọng thành tích giao dịch thực tế của mình trên thị trường, bạn sẽ bắt đầu chú ý đến tất cả những điều đúng đắn, và hình thành những thói quen giao dịch đúng đắn, từ đó giúp thành tích của bạn luôn tích cực.
Trader hàng đầu thế giới Marty Schwartz nói:
Khi giao dịch thành công, tôi nghĩ: "Mình đã đưa ra quyết định đúng. Nhưng nếu mình sai, thì chẳng còn gì cả. Mình cần tích lũy vốn, vì luôn có phiên giao dịch tiếp theo."
Ngược lại, khi bạn chỉ chăm chăm vào con số tiền trong tài khoản, bạn sẽ bắt đầu quên đi tất cả những việc có thể nâng cao thành tích giao dịch của mình, như lập kế hoạch giao dịch, tuân thủ kỷ luật giao dịch, không giao dịch quá mức... Những điều này đều là yếu tố cần thiết cho sự tăng trưởng vốn dài hạn.
Alexander Elder:
Mục tiêu của trader thành công là thực hiện những giao dịch tốt nhất. Tiền chỉ đứng thứ hai.
3. Coi trọng bản thân và những kỹ năng mình có
Tự nghi ngờ bản thân phần lớn không giúp ích gì khi làm bất cứ việc gì. Tuy nhiên, trader lại hết lần này đến lần khác nhìn thấy một tín hiệu hành động giá rất đẹp mà không vào lệnh, vì lý do nào đó họ sợ giao dịch. Họ đang nghi ngờ chính mình, không có niềm tin vào khả năng giao dịch của bản thân, và điều này có thể là do họ chưa rõ lợi thế giao dịch của mình nằm ở đâu.
Bây giờ, bạn cần suy nghĩ và hành động với niềm tin lớn hơn vào khả năng giao dịch của mình. Như trong cuộc sống hay kinh doanh, người tự tin thường nổi bật, trong giao dịch cũng vậy. Tôi không nói bạn phải là một "người hướng ngoại", nhưng nếu bạn muốn kiếm tiền qua giao dịch, ít nhất bạn cần có niềm tin vững chắc vào bản thân và năng lực của mình.
Người thầy giao dịch nổi tiếng Dr. Van K. Tharp đã bàn về cách xây dựng niềm tin vào giao dịch qua câu nói dưới đây. Đầu tiên, bạn cần học hỏi và nghiên cứu thị trường, sau đó xây dựng một chiến lược giao dịch hoàn chỉnh, và luyện tập không ngừng cho đến khi bạn tin vào nó.
"Những trader hàng đầu mà tôi từng hợp tác đều nghiên cứu thị trường một cách sâu rộng ngay từ đầu, họ xây dựng và tinh chỉnh cách giao dịch của mình, liên tục diễn tập trong tư duy cho đến khi tin chắc mình có thể đạt được mục tiêu. Lúc đó, họ vừa có sự tự tin, vừa có sự kiên định cần thiết để đi đến thành công."
Trở thành một trader "tự tin" không có nghĩa là bạn nên trở thành một trader "tự cao", giữa hai điều này có sự khác biệt rất lớn. Một trader tự cao sẽ chấp nhận những rủi ro ngu ngốc. Một trader tự tin khi thấy tín hiệu của mình xuất hiện sẽ kiên trì với kế hoạch và thực thi chiến lược giao dịch của mình, anh ta không do dự, nhưng cũng không ngu ngốc và bất cẩn.
Những trader tỷ phú hàng đầu giao dịch như thế nào?
Hiểu được cách những trader tỷ phú nhìn nhận về giao dịch là một nửa bài học của bạn. Nửa còn lại là nghiên cứu cách họ hành động trên thị trường. Bạn nên biết rằng, hiểu một điều gì đó là một chuyện, còn biến nó thành hành động và thực sự làm được điều đó lại là chuyện hoàn toàn khác. Vì vậy, tôi không muốn bạn chỉ đọc bài viết này và nghĩ rằng mình "biết tuốt", tôi muốn bạn thực sự đưa nó vào thực hành trong giao dịch.
1. Giao dịch ít hơn bạn
Nhiều trader thành công thích dùng biểu đồ ngày, họ chờ đến khi kết thúc một ngày để nến hình thành, rồi mới phán đoán xu hướng thị trường. Thị trường không phải ngày nào hay tuần nào cũng có nhiều cơ hội sinh lời cao để bạn giao dịch. Phần lớn những day trader giao dịch nhiều và rủi ro cao không thể thành công, họ quá dễ đưa ra quyết định sai lầm.
Chúng ta đều nên ghi nhớ lời của Jim Rogers:
Một trong những quy tắc tốt nhất về đầu tư là không làm gì cả, trừ khi cơ hội xuất hiện. Không phải tôi giỏi hơn phần lớn mọi người, mà là phần lớn mọi người luôn muốn làm gì đó. Họ có lãi rồi tuyên bố: Nhìn xem, tôi thông minh biết bao, vốn đã tăng gấp ba! Những người này sau đó sẽ lại làm gì đó, họ không thể ngồi yên chờ đợi cơ hội tiếp theo đến.
2. Quản lý rủi ro cẩn trọng
Kiểm soát khối lượng vị thế là một trong những điểm then chốt của giao dịch thành công. Quản lý vị thế hợp lý sẽ có tác động tích cực đến tâm lý giao dịch của bạn. Rủi ro mỗi giao dịch được kiểm soát trong một phạm vi nhất định, bạn biết rằng dù thua lỗ thì cũng có thể chịu đựng được. Trạng thái như vậy giúp bạn giao dịch lâu dài hơn, mà không dễ rơi vào cái bẫy "kiếm tiền nhanh".
Đúng như bậc thầy giao dịch, nhà quản lý quỹ phòng ngừa rủi ro huyền thoại Paul Tudor Jones nhấn mạnh, chúng ta nên tập trung hơn vào việc bảo vệ vốn của mình thay vì "kiếm tiền", bởi khi bạn tập trung vào việc trở thành một trader phòng thủ, mọi thứ khác sẽ tự "đến".
Tôi luôn nghĩ đến việc giao dịch có thể lỗ bao nhiêu, chứ không phải sẽ lãi bao nhiêu. Đừng quá chú trọng đến lợi nhuận, hãy chú trọng đến việc bảo vệ số vốn hiện tại của mình.
3. Không sợ thua lỗ và học cách kiểm soát thua lỗ
Paul Tudor Jones cho biết:
Nếu thị trường đi ngược lại vị thế của tôi, tôi sẽ thoát lệnh ngay lập tức; nếu nó thuận theo tôi, tôi sẽ tiếp tục nắm giữ... Kiểm soát rủi ro là điều quan trọng nhất trong giao dịch. Nếu bạn đang nắm giữ một vị thế thua lỗ khiến bạn khó chịu, thì cách giải quyết rất đơn giản: đóng vị thế và thoát ra, vì bạn luôn có thể quay lại.
Ghét thua lỗ — không muốn cắt lỗ — đây là một trong những căn bệnh giao dịch phổ biến nhất, nó sẽ nhanh chóng rút cạn tài khoản giao dịch của bạn. Mặt khác, không cho những giao dịch thắng đủ không gian để chạy cũng có thể là một vấn đề. Nếu xác suất thắng của bạn dưới 50%, thì trung bình, khoản thắng phải lớn hơn khoản thua. Ngay cả khi bạn thắng nhiều hơn, cũng phải cố gắng để khoản lỗ trung bình nhỏ hơn khoản thắng trung bình.
"Trader có tỷ lệ thắng cao" được ghi trong cuốn sách "Market Wizards", Mark Weinstein, người duy trì tỷ lệ thắng giao dịch trên 90%, cho biết:
Bạn phải học cách thua lỗ, điều này còn quan trọng hơn học cách kiếm lời.
Thắng lợi cũng quan trọng như kiểm soát thua lỗ, vì nó liên quan đến việc giành được giao dịch. Nếu bạn kiếm được 1000 đô trong một giao dịch, nhưng lại thua sạch trong giao dịch tiếp theo, thậm chí còn nhiều hơn, thì tình cảnh của bạn cũng chẳng khá hơn. Nhưng nếu bạn kiếm được 1000 đô, lỗ chỉ 700 đô, rồi lại kiếm được 1100 đô, sau đó lỗ 500 đô, thì bạn đang tiến bộ. Giao dịch luôn là tiến hai bước, lùi một bước. Tuy nhiên, bạn cần đảm bảo rằng bước lùi không xóa sạch mọi thứ bạn đã giành được trước đó.
Tổng kết
Hãy nhắm mắt lại, tưởng tượng bạn đã đạt được trạng thái giao dịch mà mình mong muốn: lợi nhuận ổn định, tuân thủ kế hoạch giao dịch, rủi ro mỗi giao dịch đều trong phạm vi có thể chịu đựng...
Trong giao dịch thực tế, mỗi lần nhìn vào biểu đồ, hãy liên tục hồi tưởng những hình ảnh trên, tưởng tượng mình đã là một trader thành công trong mắt mọi người, và giờ đây bạn sẽ giao dịch như thế nào. Cách suy nghĩ sẽ định hướng hành vi của bạn, rồi thay đổi hành vi của bạn.
Hãy giao dịch như những trader tỷ phú hàng đầu, hãy đối mặt với thị trường một cách tự tin và tích cực hơn.