Арилжааны салбарт нэгэн сонирхолтой хэллэг түгээмэл байдаг: «Wall Street-д туршлагатай трейдерүүд ч бий, түрэмгий трейдерүүд ч бий, гэхдээ туршлагатай бас түрэмгий трейдер маш ховор.»
Энэ хэллэг нь гүн утга агуулдаг: зориг тэсвэр хоёр үргэлж хамт байж чаддаггүй. Түрэмгий арга барил богино хугацаанд гайхалтай ашиг авчирч болох ч, зах зээлд урт хугацаанд амьд үлдэж, тогтвортой ашиг хадгалахын тулд эрсдэлийн менежмент болон тогтвортой стратегийн ач холбогдлыг хүлээн зөвшөөрөх шаардлагатай. Үнэхээр хол явдаг трейдерүүд хамгийн түрэмгий нь биш, харин хэлбэлзлийн дунд өөрийгөө хамгаалж, урагшлах ч, ухрах ч чаддаг хүмүүс байдаг.
Түрэмгий байдал ба урт хугацааны хооронд Аяа багш сүүлийнхийг сонгосон хүн юм. 2018 онд хөрөнгийн удирдлагын үйл ажиллагаа эхэлснээс хойш жилийн 40%-ийн ашиг олж, хамгийн их бууралтыг 5%-иас хэтрүүлэлгүй байсан түүхэн үзүүлэлттэй байна.
Бид Аяа багштай дахин нүүр тулан ярилцаж, түүний бодит арилжаанд бууралтыг хэрхэн үр дүнтэй хянах тухай гол сэдвийг гүнзгий хэлэлцлээ. Энэ ярилцлагаар дамжуулан түүний эрсдэлийн менежмент болон стратегийн гүйцэтгэлийн талаарх өвөрмөц ойлголтыг илүү системтэй, цогцоор нь олж мэдлээ.
◎ Аяа багш өмнө нь олон proprietary trading платформын трейдер сорилтыг давж, хамгийн өндөр нь 1,000,000 долларын данс авч байсан. Энэ төрлийн proprietary trading нь бууралт болон ашигт өндөр шаардлага тавьдаг. Эдгээр жилүүдэд таны бууралт, ашгийн байдлыг танилцуулж болох уу?
Бид 2018 онд хөрөнгийн удирдлагын үйл ажиллагаа эхэлсэн. Энэ бол итгэлцэл бий болгож, хадгалах шаардлагатай салбар. Тиймээс бид эхнээсээ харилцагчтай тохиролцсон бууралтыг баримталж ирсэн. Тодруулбал, нэг арилжааны бууралт 1%-иас, нэг өдрийн бууралт 2%-иас хэтрэхгүй байх бөгөөд бүх дансны хамгийн их бууралтын зорилт нь 10% эсвэл 20% (харилцагчийн эрсдэлийн хандлагаас хамаарна).
Мэдээж бодит арилжаанд бидний хамгийн их бууралт тэр хэмжээнд хүрч байгаагүй. Сүүлийн гурван жилд бидний хамгийн их бууралт 4.2% орчимд хянагдаж, жилийн ашиг 40% орчимд тогтвортой хадгалагдсан. Эдгээр үзүүлэлт онцгой гайхалтай биш ч, дансны тогтвортой амьдрах чадварыг баталгаажуулж, тасралтгүй тогтвортой хөгжлийг хангасан.
◎ Ийм бага бууралтын түвшинд хүрэхийн тулд та болон танай баг стратеги болон гүйцэтгэлийн явцад ямар тодорхой хүчин чармайлт, өөрчлөлт хийсэн бэ?
Нэгдүгээрт, байр сууриа барьж суухгүй байх. Заримдаа шударга бус алдагдал гарч болох ч, ихэнх тохиолдолд хөрөнгийн удирдлага ч бай, жижиг трейдер ч бай, арилжаанд алдах нь байр сууриа барьж сууснаас болдог. Буруу хийснээ хүлээн зөвшөөрөхгүй, бага зэрэг тэвчихэд буцаж ирнэ гэж найдах. Энэ талаар бидний ойролцоогоор 70-80% захиалга өдрийн дотор хаагдаж, бага хэмжээний долоо хоногийн дотор свинг хийх захиалга байдаг. Энэ өнцгөөс байр сууриа барьж суухыг бүрэн арилгадаг.
Хоёрдугаарт, захиалгаа хэт олон хийхгүй байх. Арилжааны хэмжээ их байх тусам алдаа гарах магадлал нэмэгддэг. Тиймээс бидний одоогийн арга бол зөвхөн итгэлтэй арилжааг хийж, шаардлагагүй эрсдэлийг бууруулах. 100,000 долларын дансыг жишээ болговол сарын арилжааны хэмжээ ойролцоогоор 20-40 лот байдаг. Бид зөвхөн дансны ашиг руу анхаарч ажилладаг тул олон шаардлагагүй эрсдэлээс зайлсхийдэг.
Мэдээж хамгийн чухал нь арилжааны түвшнээс хальж, алдагдлыг илүү гүнзгий түвшинд ойлгох хэрэгтэй гэж боддог. Зөвхөн далд ухамсартаа алдагдал болон бууралтын оршихуйг үнэхээр хүлээн зөвшөөрсөн үед л тогтвортой сэтгэл зүйг хадгалж чадна. Ингэснээр ямар ч зах зээлийн нөхцөл байдал эсвэл байр суурийн нөхцөлд тулгарсан ч тайван, хөнгөн сэтгэлээр байж, нэг алдагдлаас болж сэтгэл хөдлөлөө алдахгүй.
◎ Алдагдал эсвэл бууралтын бүх арилжааны систем дэх үүргийг та хэрхэн хардаг вэ? Ашигтай харьцуулсан байр суурь таны сэтгэлд ямар байдаг вэ?
Гүнзгий түвшинд авч үзвэл, алдагдал бол бидэнд үе үе өгдөг сануулга, сэрэмжлүүлэг юм. Бид бүгд мэддэг, арилжаанд алдагдал заавал гарна, зөвхөн магадлалын асуудал. Хэрэв та 10 эсвэл 20 захиалга дараалан ашигтай хийсэн бол дараагийн захиалгаа гэнэт том байр суурьтай хийх үү? Олон хүн энэ уруу таталтыг эсэргүүцэж чадахгүй гэдэгт би итгэдэг. Гэхдээ эрсдэл ч яг энд гардаг. Том байр суурьтай байх үедээ алдагдлын тэр мөчид таарч, өмнөх бүх хүчин чармайлт үрэгдэж, бүр үндсэн хөрөнгө ч хохирч болно.
Тиймээс алдагдал бол бидэнд өгдөг сануулга гэж боддог. Энэ нь бидний систем 100% төгс биш гэдгийг мэдүүлдэг. Зах зээлд хүндэтгэлтэй хандах сэтгэлийг байнга хадгалж, үндсэн хөрөнгөө хамгаалж сурах, арилжаагаа хяналтаас гаргахгүй байхыг заадаг.
Тэгвэл ашгийг хэрхэн олох вэ? Энэ нь эерэг хүлээлттэй арилжааны системд тулгуурлаж, оролт гаралтын стратегийг тууштай хэрэгжүүлэх явдал юм. Нэг хоёр удаа stop loss болсон ч асуудалгүй. Бид байр сууриа барьж суух эсвэл арилжааны төлөвлөгөөгөө түр зуур өөрчлөхгүй, учир нь дараагийн хэдэн арилжаанд алдсан мөнгөө буцааж олж чадна гэдэгт итгэлтэй байдаг.
◎ Арилжааны стратегийн өнцгөөс эрсдэлийн хяналт болон бууралтын менежментийг хэрхэн хийдгээ дэлгэрэнгүй ярьж өгөөч. Стратегийн загвар, байр суурийн хяналт, stop loss механизм зэрэг тодорхой аргачлалыг оруулаад.
Бидний эрсдэлийн хяналтыг ойролцоогоор гурван хэсэгт хувааж болно: стратегийн эрсдэлийн хяналт, хөрөнгийн эрсдэлийн хяналт болон албадлагын нийт эрсдэлийн хяналт.
Стратегийн эрсдэлийн хяналтын хувьд өдрийн системийг жишээ болговол манай системд алдагдал 3 төрлийн байдалтай байдаг:
Нэгдүгээрт, чиглэл эргээгүй, идэвхгүйгээр stop loss-д өртөх;
Хоёрдугаарт, зах зээл эргэж, stop loss цэгт хүрэхээс өмнө идэвхтэйгээр байр сууриа хааж stop loss хийх;
Гуравдугаарт, зах зээл идэвхгүйгээр stop loss-д өртөөгүй, эргээгүй, өдрийн эцсийн гарах цагт хүрэхэд бага зэрэг бууралт гарч болно. Эдгээр нь стратегийн бууралтыг хянах арга юм.
Дараа нь хөрөнгийн эрсдэлийн хяналт. Бид харьцангуй тогтмол байр сууриар, хөнгөн байр суурьтай ажилладаг. Ингэснээр зөв үедээ хөнгөн, таагүй үедээ хүнд байр суурьтай байж, ашиг болон бууралт тэнцвэргүй болох нөхцөл байдлаас зайлсхийдэг.
Эцэст нь албадлагын нийт эрсдэлийн хяналт. Бид стратеги боловсруулах болон захиалга өгөхийг тусад нь явуулах аргыг баримталдаг. Хэрэв өгсөн стратеги манай стратегийн хэв маягтай нийцэхгүй, эсвэл стратегиас үүдэх болзошгүй бууралт урьдчилан тогтоосон зорилтоос хэтэрч болзошгүй бол захиалга өгөгч тэр арилжааг татгалзах эрхтэй. Энэ нь ихэвчлэн алдах тусам гараа барьж чадахгүй байх нөхцөл байдлаас зайлсхийж, арилжааг байнга хяналттай байлгадаг.
◎ Танай багт захиалга өгөгч арилжаа стратегийн стандартад нийцэж байгаа эсэхийг шалгадаг гэж дурдсан. Танай багийн гишүүдийн бүрэлдэхүүнийг дэлгэрэнгүй танилцуулж болох уу? Мөн нэг арилжаа төлөвлөгөө боловсруулах, дохио баталгаажуулах, гүйцэтгэл хийх захиалга өгөхөөс эцсийн take profit, stop loss хүртэлх бүрэн үйл явц ямар байдаг вэ?
Одоо баг 3 хүнтэй. Би ерөнхий стратегийг хянаж, нэг захиалга өгөгч, нэг эрсдэлийн хяналтын ажилтан байна.
Өдрийн арилжааны стратегийг жишээ болговол Европын сессийн шорт/лонг тодорхойлохыг хүлээх үед би тодорхой дохионы дор арилжааны төлөвлөгөөг эхлээд гаргадаг (дүрмийн захиалгын оролт, заавал орох цэгийн хүлээгдэж буй захиалга, онцгой оролтын цэгт зориулсан нөөц байр суурь, stop loss тохиргоо, байр суурийн хуваарилалт гэх мэт). Захиалга өгөгч стратегийг хүлээн авч, сохроор гүйцэтгэдэггүй, тэр миний төлөвлөгөө манай системтэй зөрүүтэй эсэхийг баталгаажуулах ёстой.
Ийм байхын давуу тал нь бид байнга өөрийн системийг хэрэгжүүлдэг, өөрийн бодлыг биш. Учир нь хүний бодол, сэтгэл зүй дансны ашиг алдагдалаас хамаарч өөрчлөгддөг ч, таны систем өөрчлөгддөггүй. Энэ нь бидний ажлын хуваарилалтын шалтгаан юм.
Бас нэг үе шат бол эрсдэлийн хяналтын гүйцэтгэл. Эрсдэлийн хяналт захиалга бүрийн stop loss цэг болон байр суурийг шалгадаг. Хэрэв энэ арилжаа алдаа гаргавал stop loss нь тухайн өдрийн зорилтоос хэтэрсэн бууралт үүсгэж болзошгүй бол эрсдэлийн хяналт татгалздаг. Мөн эрсдэлийн хяналт бусад асуудлыг шийдвэрлэдэг, жишээлбэл албадлагын эрсдэлийн хяналтын шугам, өөр өөр дансны бууралтын дүнгээс хамааран дагах харьцаа тогтоох, захиалга алга болсон эсэх гэх мэт.
◎ Таны дурдсан «шорт/лонг тодорхойлох» гэж яг юу гэсэн үг вэ? Бодит арилжаанд та ямар стандарт эсвэл үзүүлэлтээр шорт эсвэл лонг чиглэлийг тодорхойлдог вэ?
Энэ бол манай арилжааны системийн чухал алхам бөгөөд голчлон тухайн өдрийн үнийн чиг хандлагыг тодорхойлох, мөн тухайн өдөр шорт эсвэл лонг захиалгад орох эсэхийг шийдвэрлэхэд ашиглагддаг.