Mark Ritchie được xem là một trong những trader đỉnh nhất trong thế hệ của ông. Ông bắt đầu giao dịch từ năm 1987 với 1 triệu USD, và trong bốn năm đầu tiên đã đạt mức lợi nhuận trung bình 50%/năm. Đáng kinh ngạc hơn nữa, có tới 90% số tuần giao dịch của ông đều có lãi.
Mark là một "phù thủy thị trường" hoàn toàn tự học mà thành. Trong giai đoạn đầu sự nghiệp giao dịch, ông từng làm đủ nghề để kiếm sống, kể cả tài xế xe tải và cai ngục, chỉ để trang trải tiền thuê nhà và chi phí sinh hoạt. Chính khoảng thời gian bước chân vào Sở Giao dịch Hợp đồng Tương lai Chicago, đứng trong khu vực hô giá dầu đậu nành, đã khơi dậy niềm đam mê giao dịch thực sự trong ông.
Bài viết này sẽ nói về ba triết lý giao dịch quan trọng nhất của Mark Ritchie: quản lý rủi ro, kiểm soát quy mô vị thế, và tư duy độc lập. Chúng ta hãy bắt đầu từ câu chuyện chính ông đã không tuân thủ quy tắc và dẫn đến khoản lỗ khổng lồ.
Mark Ritchie đã mất 100.000 USD trong một phút như thế nào
Vào đúng ngày Chiến tranh Falklands nổ ra, Mark mua hợp đồng tương lai khô đậu nành. Theo lời ông: "Có vẻ là một mức giá khá hời."
(Ghi chú: "Chiến tranh Falklands" là cuộc xung đột quân sự ngắn nhưng ác liệt giữa Anh và Argentina từ tháng 4 đến tháng 6 năm 1982, nhằm tranh giành quần đảo Falklands ở Nam Đại Tây Dương.)
Tuy nhiên, giá nhanh chóng đảo chiều, và chỉ trong vòng 60 giây, Mark đã đóng vị thế và lỗ 100.000 USD.
Ông thừa nhận: "Tôi luôn mất tiền nhanh hơn kiếm được tiền."
Chấp nhận thua lỗ là một phần không thể thiếu trong quá trình trưởng thành của mỗi trader thành công. Michael Marcus, người từng được gọi là "phù thủy thị trường", từng nói rằng ông sẽ không cân nhắc thuê một người mới nếu người đó chưa từng cháy tài khoản ít nhất ba lần.
Bậc thầy phân tích biểu đồ kỹ thuật Peter Brandt cũng từng tiết lộ rằng ông mất gần sáu năm mới đạt được lợi nhuận ổn định. Trong khoảng thời gian đó, ông đã vài lần đốt sạch tài khoản 25.000 USD, cho đến khi thực sự nắm vững nguyên tắc quản lý rủi ro và kiểm soát vị thế.
Đó cũng là lý do Mark luôn nhấn mạnh "bảo vệ vốn". Ông hiểu rõ rằng, đặc biệt trong thị trường hợp đồng tương lai có đòn bẩy cao, thua lỗ có thể mất kiểm soát trong tích tắc.
Mark Ritchie nói về kiểm soát quy mô vị thế
Quy mô vị thế hợp lý thường là yếu tố then chốt phân biệt trader bình thường và trader đỉnh cao. Nó rất có thể là ranh giới quyết định bạn có kiếm được tiền trong dài hạn hay không.
Trong cuộc phỏng vấn cho cuốn sách "Market Wizards", Mark kể một câu chuyện cực kỳ sinh động:
Có lần ông giao dịch chênh lệch lãi suất, thị trường đi ngược lại và bản thân ông cũng rất căng thẳng. Thế là ông đi hỏi một trader khác cũng đang giữ vị thế đó, người này cũng nói mình rất lo lắng và nghi ngờ liệu vị thế có quá lớn không.
Trader đó nói tài khoản của anh ta chỉ có 25.000 USD, nhưng lại đặt lệnh tới 50 hợp đồng.
Mark nghe xong chết lặng:
"Tài khoản của tôi có khoảng 1 triệu USD, vị thế chỉ lớn gấp đôi anh ta, mà tôi đã run lắm rồi.
Từ 'giao dịch quá mức' còn chưa đủ để mô tả tình cảnh của anh ta.
Bạn không thể nói chuyện được với kiểu người như vậy. Tôi còn nhớ lúc đó tôi nói với người đặt lệnh giúp anh ta rằng, anh ta chính là một quả bom hẹn giờ sẵn sàng phát nổ bất cứ lúc nào."
Quả nhiên, người đó cuối cùng cháy tài khoản thật, còn ôm một khoản nợ lớn phải trả.
Vậy thì, một lệnh giao dịch nên chấp nhận rủi ro bao nhiêu?
Lời khuyên của Mark Ritchie là: rủi ro mỗi lệnh nên kiểm soát trong khoảng 0,5% đến 1% vốn tài khoản. Điều này cũng nhất quán với lời khuyên của Michael Marcus, Peter Brandt, Bruce Kovner và các "phù thủy thị trường" khác.
Nếu mỗi lần bạn chỉ chấp nhận rủi ro 0,5% hoặc 1%, về mặt lý thuyết bạn phải thua liên tiếp 100 lần mới cháy được toàn bộ tài khoản.
Lời khuyên của Mark là:
"Hãy giao dịch nhỏ đến mức bạn gần như cảm thấy lãng phí thời gian. Bạn phải ép quy mô xuống đến mức chính bạn cũng thấy 'quá nhỏ'."
Kovner cũng từng nói điều tương tự:
"Hãy cắt rủi ro hiện tại của bạn đi một nửa, rồi cắt thêm một nửa nữa. Cắt cho đến khi bạn ngủ ngon mới thôi."
Mark Ritchie nói về quản lý rủi ro
Mark cho rằng giao dịch thành công thực sự phải là một việc nhàm chán. Bạn vào lệnh và thoát lệnh đều không nên có cảm giác hưng phấn kiểu sòng bạc Las Vegas.
Theo ông, cốt lõi của quản lý rủi ro thực ra chính là kiểm soát "lòng tham". Ông từng nói:
"Một trader thành công phải nhìn rõ và kiểm soát được lòng tham của mình. Nếu bạn hưng phấn khi kiếm được tiền và chán nản khi thua lỗ, thì bạn nên đến Las Vegas, chứ không phải ở lại thị trường."
Ed Seykota cũng từng nói:
"Ai cũng nhận được từ thị trường đúng những gì họ thực sự muốn."
Phần lớn mọi người thực ra muốn sự kích thích, muốn cảm giác hưng phấn, chứ không phải lợi nhuận ổn định.
Trader thực sự điềm tĩnh hiểu rằng, quản lý rủi ro trước hết là kiểm soát tâm lý của chính mình, phải kiềm chế được cái thôi thúc "muốn nhiều hơn, muốn có ngay lập tức".
Mark Ritchie nói về tư duy độc lập
Gần như tất cả "phù thủy thị trường" đều có một đặc điểm chung, đó là tư duy độc lập. Mark nói trong cuộc phỏng vấn:
"Trader giỏi luôn kiên định với suy nghĩ của mình, không bị ảnh hưởng bởi những tiếng nói kiểu 'tại sao người khác không làm như vậy'. Anh ta sẽ vào lệnh ngược xu hướng với quy mô mà mình chịu được, nếu sai thì thoát ra. Cắt lỗ sinh ra chính là để làm việc đó."
Tư duy độc lập thực ra cần kết hợp với tất cả những nguyên tắc đã nói ở trên. Bạn phải có quy mô vị thế phù hợp mới giữ được bình tĩnh trong giao dịch; phải có quản lý rủi ro vững vàng mới chịu được những dao động lãi lỗ tạm thời; và còn phải có niềm tin vào phân tích của chính mình mới dám đi ngược lại quan điểm số đông.
Nhưng quan trọng nhất là: bạn cần rèn luyện tất cả những khả năng này mới có thể trở thành một trader có lợi nhuận ổn định dài hạn. Nếu bạn kiểm soát vị thế hoàn hảo nhưng không đủ tự tin để kiên định với phân tích của mình, bạn sẽ không giữ được lệnh; ngược lại, nếu bạn rất có chính kiến nhưng quản lý rủi ro kém, sớm muộn gì cũng có ngày cháy tài khoản.
Đó cũng là lý do Mark Ritchie có thể trở thành một trong những trader giỏi nhất trong thế hệ của ông. Ông đã rèn luyện tất cả những khả năng này đến mức thuần thục, nên mới có thể đạt được 90% số tuần giao dịch đều có lãi.